Perła w koronie

^reżyseria Kazimierz Kutz
^scenariusz Kazimierz Kutz
^zdjęcia Stanisław Loth
^muzyka Wojciech Kilar

^wykonawcy Olgierd Łukaszewicz, Łucja Kowolik, Franciszek Pieczka, Jan Englert

^nagrody Złoty Globus na MFF w Mediolanie, 1972

KAZIMIERZ KUTZ, "PERŁA W KORONIE" – SCENARIUSZ, "DIALOG", 1971, NR 11

Żona przyklękła przed ryczką, postawiła miskę na ziemi, sprawdziła gorąc wody, nabrała soli i wrzuciła do miski. Mieszała roztwór. Jasio miał ochotę pogłaskać ją po głowie, ale zobaczył swoich dwóch synów, którzy stali ramię w ramię i nie spuszczali z niego oka. Speszył się, podniósł gołe stopy ku górze, potem zanurzył je w osolonej wodzie. Myła mu nogi z przejęciem, nacierała miejsce w miejsce. Jej dłonie przesuwały się od palców ku pięcie aż do spotkania obydwu dłoni i potem znów wracały do początku. Tarła delikatnie żyły nabrzmiałe trudem, a on siedział z miną zbolałego świętego.

KRZYSZTOF MĘTRAK, ZŁOTA ŻYŁA, "KULTURA", 1972, NR 8

"Perła w koronie" jest (…) historią śląską opartą na szeregu kontrapunktach. Mamy więc warstwę naziemną (obraz rodzinny, festyn w osadzie górniczej) i warstwę podziemną (kopalnia i przebieg strajku). Za tym kryje się kontrapunkt wartości moralnych (…) walka o pracę, o godność ludzi, solidarność męska; z drugiej zaś tradycji:
obrządek rodzinny, rytuał plebejski. W warstwie kolorystycznej kontrapunkt ten zasadza się na kontrastowej naziemnej feerii barw, odpustowego festiwalu z podziemnym wrastaniem ludzi w węgiel podczas przedłużającego się strajku. Tę estetykę kontrapunktu wyzyskuje Kutz, aby zaprezentować właściwy sobie od dawna liryczny stosunek do historii. W jego filmach człowiek spotyka się z historią poprzez codzienność. (…) W "Perle w koronie", jak zawsze u Kutza, humor i patos w jednym stoją domu.